مجسمهسازی از نخستین دورههای تاریخ بشر تاکنون یکی از مهمترین شیوههای بیان اندیشه، باورها، قدرت و احساسات انسانی بوده است. هنرمندان در طول قرنها با خلق مجسمههایی در ابعاد و سبکهای مختلف، تلاش کردهاند هویت فرهنگی و اجتماعی جوامع خود را به تصویر بکشند و آن را برای نسلهای آینده ماندگار کنند. بسیاری از این آثار نهتنها ارزش هنری بالایی دارند، بلکه به نمادهایی جهانی تبدیل شدهاند که هر ساله میلیونها نفر برای دیدن آنها سفر میکنند. در ادامه با برخی از مشهورترین مجسمههای جهان آشنا میشویم.
مجسمه آزادی (Statue of Liberty)
مجسمه آزادی یکی از شناختهشدهترین نمادهای جهان است که در شهر نیویورک آمریکا قرار دارد. این مجسمه در سال ۱۸۸۶ میلادی به مناسبت صدمین سالگرد استقلال آمریکا، از سوی کشور فرانسه به این کشور هدیه داده شد.
مجسمه آزادی نمادی از آزادی، دموکراسی و امید محسوب میشود. این اثر زنی را با تاجی درخشان نشان میدهد که در یک دست مشعل و در دست دیگر لوحی قرار دارد؛ مشعل نماد روشنایی و هدایت به سوی آزادی است. همچنین زنجیر شکسته در پای مجسمه نشاندهنده رهایی از ظلم و اسارت است.
ارتفاع این مجسمه حدود ۹۳ متر و وزن آن نزدیک به ۲۲۵ تن است. در داخل آن راهپلههای مارپیچی طراحی شده که بازدیدکنندگان میتوانند از طریق آنها به تاج مجسمه برسند و چشمانداز زیبایی از شهر نیویورک را مشاهده کنند. این اثر از مس و فولاد ساخته شده و طراحی آن را فردریک آگوست بارتولدی انجام داده است.
تندیس مسیح (Christ Redeemer)
تندیس مسیح یکی دیگر از معروفترین مجسمههای جهان است که در شهر ریودوژانیرو برزیل قرار دارد. ساخت این اثر بین سالهای ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۱ انجام شد و طراح آن هیتور دا سیلوا کوستا، مهندس و هنرمند برزیلی بود.
این مجسمه از بتن و سنگ صابون ساخته شده و ۳۸ متر ارتفاع و حدود ۶۳۵ تن وزن دارد. تندیس مسیح که بر فراز کوه کورکووادو قرار گرفته، بهگونهای طراحی شده که از بیشتر نقاط شهر دیده میشود. دستان باز این مجسمه نمادی از صلح، پذیرش و آغوش گشوده برای تمام انسانها است.
ابوالهول بزرگ جیزه (The Great Sphinx)
ابوالهول بزرگ جیزه از مشهورترین آثار باستانی جهان است که در فلات جیزه مصر و در نزدیکی رود نیل قرار دارد. این مجسمه از سنگ آهک تراشیده شده و موجودی اسطورهای با بدن شیر و سر انسان را نشان میدهد.
تاریخ ساخت ابوالهول به حدود ۲۵۰۰ سال پیش از میلاد مسیح بازمیگردد و آن را بزرگترین مجسمه یکپارچه جهان میدانند. ارتفاع این اثر حدود ۲۰ متر و وزن آن نزدیک به ۲۰ هزار تن است. بسیاری این مجسمه را نمادی از قدرت و خرد فرعونها میدانند، هرچند هنوز رازهای زیادی درباره هدف دقیق ساخت آن وجود دارد.
مجسمه وحدت (Statue of Unity)
مجسمه وحدت در هند با ارتفاع ۱۸۲ متر، بلندترین مجسمه جهان به شمار میرود. این مجسمه در سال ۲۰۱۸ ساخته شد و پیکره «سردار والابهبای پاتل»، یکی از رهبران سیاسی و از بنیانگذاران هند مدرن را به تصویر میکشد.
این اثر در ایالت گجرات و در نزدیکی سد سردار ساروار، مشرف به رودخانه نارمادا قرار دارد. در پایه مجسمه موزهای ساخته شده که زندگی و دستاوردهای این رهبر هندی را نمایش میدهد. همچنین در ارتفاع ۱۵۰ متری سکوی بازدیدی وجود دارد که منظرهای پانوراما از منطقه اطراف ارائه میدهد.
مجسمه بهار معبد بودا (Spring Temple Buddha)
مجسمه بهار معبد بودا در چین و در میان باغی وسیع قرار گرفته و یکی از بلندترین مجسمههای جهان محسوب میشود. ساخت این اثر بین سالهای ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۸ انجام شد.
این مجسمه عظیم بر روی پایهای به شکل گل نیلوفر آبی با ارتفاع ۲۰ متر قرار گرفته و در داخل مجموعه آن صومعهای نیز ساخته شده است. عظمت و معماری این اثر آن را به یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری چین تبدیل کرده است.
مجسمه داوود (David)
مجسمه داوود یکی از برجستهترین آثار هنری دوره رنسانس است که توسط میکلآنژ ساخته شده است. این مجسمه بین سالهای ۱۵۰۱ تا ۱۵۰۴ از سنگ مرمر تراشیده شد و حدود ۵ متر ارتفاع دارد.
داوود نمادی از زیباییشناسی کلاسیک و توانایی خارقالعاده هنرمندان رنسانس در نمایش بدن انسان است. این اثر امروزه در گالری آکادمیا در شهر فلورانس ایتالیا نگهداری میشود.
مجسمه پیتا (Pieta)
پیتا یکی دیگر از شاهکارهای میکلآنژ است که مریم مقدس را در حالی نشان میدهد که پیکر عیسی مسیح را پس از مصلوب شدن در آغوش گرفته است.
این مجسمه مرمری بین سالهای ۱۴۹۸ تا ۱۴۹۹ ساخته شد و امروزه در واتیکان نگهداری میشود. ارتفاع آن حدود دو متر است و ظرافت و احساسات عمیقی که در آن به تصویر کشیده شده، آن را به یکی از تأثیرگذارترین آثار هنری جهان تبدیل کرده است.
مجسمه سرزمین مادری (Motherland)
مجسمه سرزمین مادری که با نام «مادر روسیه» نیز شناخته میشود، در شهر ولگوگراد روسیه قرار دارد و یادبودی برای قهرمانان نبرد استالینگراد در جنگ جهانی دوم است.
این مجسمه در سال ۱۹۶۷ ساخته شد و با ارتفاع ۸۵ متر در زمان خود بلندترین مجسمه جهان بود. طراحی خاص و ساختار پویای آن الهامبخش بسیاری از هنرمندان و مجسمهسازان شده است.
ارتش سفالی (The Terracotta Army)
ارتش سفالی چین مجموعهای عظیم از مجسمههای سفالی است که در شهر شیآن قرار دارد و قدمت آن به حدود ۲۰۸ سال پیش از میلاد میرسد.
این مجموعه برای محافظت از آرامگاه اولین امپراتور چین، «چین شی هوانگ»، ساخته شد. باستانشناسان تاکنون بیش از ۸۰۰۰ مجسمه سرباز، اسب و ارابه در این مجموعه کشف کردهاند که هرکدام چهره و جزئیات متفاوتی دارند.
بودای لشان (Leshan Buddha)
بودای لشان بزرگترین مجسمه سنگی بودا در جهان است که ارتفاع آن به حدود ۷۱ متر میرسد. این اثر در استان سیچوان چین و در محل تلاقی سه رودخانه تراشیده شده است.
ساخت این مجسمه در قرن هشتم میلادی آغاز شد و هدف آن آرام کردن جریانهای خطرناک رودخانه و حفاظت از قایقها بود.
تندیس متفکر (The Thinker)
تندیس متفکر اثر مشهور آگوست رودن، مجسمهساز فرانسوی است. این اثر مردی را نشان میدهد که در حالتی عمیق از تفکر نشسته و چانه خود را بر دستش تکیه داده است.
مجسمه متفکر که در سال ۱۹۰۲ ساخته شد، نمادی از اندیشه، فلسفه و تأمل انسانی به شمار میرود.
مجسمه موآی (Moai)
موآیها مجموعهای از مجسمههای سنگی عظیم در جزیره ایستر یا «جزیره عید پاک» هستند. این مجسمهها بین سالهای ۱۲۵۰ تا ۱۵۰۰ میلادی توسط مردم پولینزی ساخته شدند.
بسیاری از این تندیسها در واقع بدنه کامل دارند که بخش بزرگی از آن در زیر خاک قرار گرفته است. بلندترین مجسمه موآی حدود ۱۰ متر ارتفاع و نزدیک به ۷۵ تن وزن دارد.
مجسمههای کوه نمرود (The Statues Of Mount Nemrut)
در قله کوه نمرود در جنوب شرقی ترکیه مجموعهای از مجسمههای عظیم قرار دارد که متعلق به پادشاهی کوماژن هستند. این مجسمهها در سال ۶۲ پیش از میلاد ساخته شدند و ارتفاع هرکدام حدود ۸ تا ۹ متر است.
در میان این تندیسها، مجسمههایی از خدایان یونانی و ارمنی، شیر، عقاب و پادشاه آنتیوخوس دیده میشود که ترکیبی از فرهنگها و باورهای باستانی را نشان میدهد.
مجسمه سرهای غولپیکر اولمک (Olmec Colossal Heads)
سرهای غولپیکر اولمک از سنگ بازالت تراشیده شدهاند و قدمت آنها به حدود ۱۲۰۰ تا ۱۴۰۰ سال پیش از میلاد بازمیگردد. این آثار در مکزیک کشف شدهاند و بسیاری از پژوهشگران معتقدند که چهره حاکمان تمدن اولمک را به تصویر میکشند.
تاکنون ۱۷ سر سنگی بزرگ کشف شده که ارتفاع آنها بین حدود ۱.۵ تا ۳.۴ متر متغیر است و هرکدام ویژگیهای منحصربهفردی دارند.
مجسمه پری دریایی کوچک (Little Mermaid)
مجسمه پری دریایی کوچک یکی از نمادهای شهر کپنهاگ در دانمارک است. این مجسمه برنزی در سال ۱۹۱۳ توسط ادوارد اریکسن ساخته شد و الهامگرفته از داستان مشهور «پری دریایی کوچک» اثر هانس کریستین اندرسن است.
این مجسمه بر روی صخرهای در بندر کپنهاگ قرار دارد و با وجود اندازه نسبتاً کوچک خود، یکی از محبوبترین جاذبههای گردشگری دانمارک محسوب میشود.
کلام پایانی
در سراسر جهان مجسمههای بیشماری وجود دارند که طی قرنها توسط هنرمندان خلق شدهاند. برخی از این آثار به دلیل ارزش هنری، تاریخی یا فرهنگی اهمیت بیشتری پیدا کردهاند و به نمادهایی جهانی تبدیل شدهاند. آشنایی با این مجسمهها نهتنها ما را با هنر و تاریخ ملتهای مختلف آشنا میکند، بلکه در هنگام سفر نیز دید عمیقتری نسبت به فرهنگ و گذشته هر سرزمین به ما میدهد.